قالببندی دنیای چندقطبی جدید در قرن بیستویکم با ظهور چین، روسیه، بریکس (بلوک اقتصادهای نوظهور جهان) و سایر قدرتهای جهان از اهمیت بالایی برخوردار شده است. همچنین تغییر آنچه تا قبل از جنگ در اوکراین هژمونی شکستناپذیر دلار و مکانیزم مالی سوئیفت شناخته می شد، آغاز شده است.
به گزارش نبأخبر،جنگ اوکراین به شیوههای غیرمنتظره، شرایط بینالمللی قرن بیستویکم را تغییر داده است. نهادی بودن سازمان ملل و جهان مبتنی بر قوانین، مانع مداخلهگری ناروای قدرتهای بزرگ در کشورهای مختلف نشد. تحمیل، مداخله، تهدید و تحریم از سوی آمریکا علیه کشورهای آمریکای لاتین سابقه طولانی دارد. با توجه به اینکه دلار همواره به عنوان یک ابزار سیاسی و اقتصادی برای تحمیل بر این قاره استفاده شده است، قالببندی دنیای چندقطبی جدید در قرن بیستویکم با ظهور چین، روسیه، بریکس (بلوک اقتصادهای نوظهور جهان) و سایر قدرتهای جهان از اهمیت بالایی برخوردار شده است. همچنین تغییر آنچه تا قبل از جنگ در اوکراین هژمونی شکستناپذیر دلار و مکانیزم مالی سوئیفت شناخته می شد، آغاز شده است.
آنچه واضح است اینکه قراردادهای تجاری دوجانبه با استفاده از ارزهای ملی در حال رشد است. روسیه و چین سیستم پرداخت خود را ایجاد کردهاند و برزیل و چین توافق کردند با ارزهای خود مبادله کنند. در همین حال، آمریکای لاتین به فکر ایجاد سازوکار یک ارز مشترک است. علاوه بر این، تعدادی کشورهای آفریقایی قصد دارند تحت نظارت جامعه اقتصادی کشورهای آفریقایی از ارز مشترک در بازار خود استفاده کنند. بنابراین اگر چه ممکن است حذف دلار از سیستم مالی جهانی در کوتاهمدت چندان عملی نباشد اما زنگ خطر برای آمریکا به صدا درآمده است و به هر ترتیب، این یک روند غیر قابل بازگشت است.
دلارزدایی در بولیوی: تقویت پول ملی در برابر شبح بحران مالی
به نوشته اسپوتنیک موندو، دلارزدایی از اقتصاد بولیوی یا به اصطلاح، بولیویانیزاسیون، از جمله برنامههای دولت لوئیس آرسه رئیسجمهوری این کشور با تکیه بر پول محلی، نوعی تضمین در برابر بحران مالی احتمالی این کشور است. بولیویانیزاسیون یا بولیویسازی در سال ۲۰۰۶ در نخستین دوره ریاست جمهوری اوو مورالس آغاز شد و بر فرآیندی دلالت دارد که در آن، پول محلی از اهمیت و استفاده بیشتری در کارکردهای متعارف مالی و پولی به عنوان وسیله پرداخت برخوردار میشود. بولیوی تا سال ۱۹۸۵، زمانی که تورم بسیار بالایی را تجربه کرد و واحد پول فعلی این کشور ایجاد شد، مسیر طولانی بیثباتی اقتصادی را طی کرد. با این حال، از فوریه گذشته (بهمن- اسفند)، بولیوی با کاهش ذخایر خالص بینالمللی به سه میلیارد و ۵۳۸ میلیون دلار مواجه شده است؛ این رقم که پایین ترین میزان در ۱۶ سال اخیر است شک و تردیدهایی را در جامعه در مورد ثبات اقتصادی برانگیخت.
مردم بولیوی به عنوان یک اقدام پیشگیرانه در مواجهه با کاهش ارزش فرضی، برای خرید دلار به بانکها مراجعه کردند و این اقدام به شرایط عدم اطمینان دامن زد. با این حال کارشناسان معتقدند که کاهش ذخایر موقتی است و بولیوی سرشار از منابع طبیعی مانند آهن، لیتیوم و مواد معدنی است که در مرحله صنعتی شدن هستند و این مسئله میتواند در میانمدت ارز خارجی بیشتری را به اقتصاد ملی تزریق کند. در کنار شک و تردیدها، بولیوی که سال ۲۰۲۲ را با رشد حدود ۴ درصدی و تورم ۳.۱ درصدی به پایان رساند در نظر دارد تا ایده تقویت پول ملی و دلارزدایی را به پشتوانهای برای جلوگیری از یک بحران مالی احتمالی تبدیل کند.
«سور» : ارز مشترک پیشنهادی برزیل و آرژانتین برای منطقه
برزیل و آرژانتین قصد خود را برای ایجاد یک واحد پولی مشترک به نام سور (به معنای جنوب در زبان اسپانیایی) اعلام کردند. این دو کشور قصد دارند این ارز مشترک را در سراسر آمریکای لاتین گسترش دهند. هدف از این طرح اگر چه ارتقای تجارت و همکاریها عنوان شده اما اظهار نظر و موضعگیری دولتها نشان میدهد که در حقیقت، هدف آن کاهش وابستگی به دلار آمریکا برای فراهم کردن امکان گسترش روابط با سایر کشورهاست.
تحلیل مجمع جهانی اقتصاد نشان میدهد که «دستکم در کوتاهمدت، ایجاد یک واحد پولی مشترک در منطقه بعید است، اما این احتمال وجود دارد که با آغاز فرآیندهای جدید و تدریجی مبتنی بر مواضع ایدئولوژیک دور از هم با پیامدهای عمیق اقتصادی، مالی و ژئوپلیتیکی از سوی آمریکای لاتین مواجه شویم».
بانک سرمایهگذاری آمریکایی جیپیمورگان در آخرین گزارش خود و با توجه به آخرین اظهارنظرهای رهبران آمریکای لاتین، احتمال ایجاد پول مشترک این منطقه را تایید و اعلام کرده است. کارشناسان معتقدند، تفاوتهای نهادی و ساختاری و ملاحظات حساس و جداگانه کشورها از منظر حاکمیت ملی از جمله چالشهایی است که در مسیر دستیابی به هماهنگی مورد نیاز وجود دارد. با این حال، طرح این مسئله حتی خارج از مرحله طراحی، متخصصان را شگفتزده کرده است.
تسهیل تجارت با آمریکای لاتین به دنبال ایجاد ارز مشترک میتواند این منطقه را برای مبادلات خارجی و شرکتهایی که به دنبال برونسپاری عملیات خود هستند، جذابتر کند.
بزرگترین مشکل پیش روی ارز واحد برای آمریکای لاتین همان مشکلی است که اتحادیه اروپا را در یک دهه پیش وارد بحران بدهی کرد: اختلافات اقتصادی عظیم بین کشورهای عضو. آرژانتین با تورم ۱۰۰ درصد، شرایط بسیار متفاوتی با شیلی دارد؛ کشور عضو «سازمان همکاری اقتصادی و توسعه» که بدهی عمومی آن حتی به ۴۰ درصد تولید ناخالص داخلی هم نمیرسد.
رابرت ماندل برنده جایزه نوبل اقتصاد در سال ۱۹۶۱ گفت که یک پول واحد، مستلزم جابجایی آزاد سرمایه و مردم، سیاست نقل و انتقالات بین مناطق غنی و فقیر و یک چرخه تجاری مشترک است. دو الزام اول در منطقه آمریکای لاتین که پیشتر توسط مرکوسور (بازار مشترک کشورهای آمریکای جنوبی) فراهم شده، دارای برخی مشکلات است: ارزش بولیوار ونزوئلا به شدت سقوط کرده است، موانع مهاجرت حتی بین کشورهای این اتحادیه مشخص است و تجارت آزاد کالا در بخشهای خاصی به نفع صنایع محلی محدود شده است.
یک ارز واحد در آمریکای لاتین همچنین به یک بانک مرکزی مشترک نیاز دارد که باید حد وسطی بین نرخهای بهره ۷۵ درصد در آرژانتین و ۱۱ درصد در مکزیک را اعمال کند. برای انجام این کار، قوانین مشترک کسری و بدهی باید تصویب شود، موضوعی پیچیده در منطقهای که خاطرات بسیار بدی از سیاستهای اقتصادی محدودکننده تحمیل شده از سوی آمریکا یا صندوق بینالمللی پول دارد.
از دیدگاه مروجان یک ارز مشترک یا واحد پول، این مسئله میتواند فرآیند تجارت را تسهیل کند و پیچیدگی ناشی از نوسانات نرخ ارز را کاهش دهد؛ نتایجی که میتواند آمریکای لاتین را برای مبادلات خارجی و شرکتهایی که به دنبال برونسپاری عملیات خود هستند، جذابتر کند.
