دفاع و امنیت

در جمهوری اسلامی ایران، قدرتمندترین رقیب اسرائیل در خاورمیانه، تحولی نه چندان آرام در حال انجام است که محاسبات دیرینه اسرائیل را تهدید می‌کند. به نظر می‌رسد ایران در حال آماده‌سازی برای استقرار موشک‌های بالستیک سنگرشکن تولید داخل است که قادر به نفوذ به پناهگاه‌هایی هستند که اسرائیلی‌ها با اطمینان برای محافظت به آنها متکی بوده‌اند.پوشش‌های فولادی سخت‌شده این موشک‌ها به گونه‌ای مهندسی شده‌اند که به طور خاص بر موانع حفاظتی سنگرهای تقویت‌شده غلبه کنند، انرژی جنبشی را به حداکثر برسانند و با تکیه بر جاذبه، سرعت و خواص آیرودینامیکی، فشار زیادی را در هنگام برخورد ایجاد کنند.

اخیرا شورای دفاع تازه ‌تاسیس ایران بیانیه‌ای کوتاه اما پرحاشیه صادر کرد. این شورا ضمن تأکید مجدد بر موضع دیرینه ایران مبنی بر عدم تمایل به جنگ، اعلام کرد که تهران دیگر خود را محدود به واکنش پس از حمله نمی‌داند و «نشانه‌های عینی تهدید» را بخشی از معادله امنیتی خود تلقی خواهد کرد. این عبارت‌بندی عمدا محتاطانه است و از اشاره صریح به اقدام پیش‌دستانه (pre-emption) اجتناب می‌کند، اما به‌طور ظریفی مرزهای تعریف دفاع مشروع ایران را گسترش می‌دهد.این بیانیه در حالی صادر شد که نشانه‌های تازه‌ای از سوی آمریکا و اسرائیل درباره حملات احتمالی آینده مطرح شده است؛ این نشانه‌ها به‌طور عمومی در جریان سفر بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر (رژیم) اسرائیل، به واشنگتن در اواخر دسامبر بیان شد.

بر اساس برآوردها، این پرنده جدید چینی تنها یک بمب‌افکن ساده نخواهد بود. انتظار می‌رود همانند B-۲۱ توانایی انجام ماموریت‌های متنوعی از جمله شناسایی، پشتیبانی ارتباطی و حتی نقش‌هایی در نبرد هوایی و عملیات‌های دریایی دوربرد را داشته باشد.نکته قابل‌توجه ابعاد بزرگ‌تر آن است؛ طول بال‌هایی هم‌تراز با B-۲ و ظرفیتی که احتمالا از همتای آمریکایی‌اش فراتر می‌رود. هنوز مشخص نیست که آیا این هواپیما تنها گزینه دوربرد چین خواهد بود یا نسخه‌ای سرنشین‌دار نیز به‌ طور موازی در حال توسعه است، اما آنچه مسلم است، پکن با این پروژه گامی بلند برای تثبیت جایگاه خود در باشگاه قدرت‌های بمب‌افکن میان‌قاره‌ای برداشته است.

سامانه‌ای که در زبان عبری «اور ایتان» (Or Eitan) نام دارد، توسط شرکت رافائل سیستم‌های دفاعی پیشرفته توسعه یافته است. این سامانه پرتابه‌ها را با سرعتی عظیم و در حد سرعت نور منهدم می‌کند؛ ازاین‌رو، زمان لازم برای جابه‌جایی از یک هدف به هدف دیگر بسیار اندک است. از نظر استهلاک نیز، کاهش فرسایش پرتو لیزر—که به‌صورت الکتریکی عمل می‌کند—قابل مقایسه با فرسایش بالای پرتابگرهای موشکی نیست که با شوک، اصطکاک و پس‌زنی ناشی از شلیک‌های جنبشی مواجه‌اند.

باور ۳۷۳ را باید یک سامانه پدافند برد بلند بومیِ جدی دانست که فاصله ایران را با قدرت‌های صاحب پدافند مدرن به‌طور محسوسی کاهش داده است. هرچند هنوز نمی‌توان آن را کاملاً هم‌سطح S-400 دانست، اما در قالب شبکه دفاع هوایی ایران، نقش بسیار مهم و تعیین‌کننده‌ای ایفا می‌کند.اگر هدف، ایجاد بازدارندگی، پوشش منطقه‌ای و کاهش وابستگی باشد، باور ۳۷۳ دقیقاً در همان مسیری حرکت می‌کند که باید.

بی-2 اسپیریت همچنان عنوان گران ترین هواپیمای ساخته شده در تاریخ را در اختیار دارد. طبق اسناد نیروی هوایی و وزارت دفاع آمریکا، هزینه کل برنامه بی-2 تا سال 1997 برای تولید 21 فروند به 44.75 میلیارد دلار رسید. این یعنی هزینه متوسط کل برنامه برای هر بمب افکن تقریبا 2 میلیارد دلار است.اگرچه هزینه خالص تولید هر فروند بسیار کمتر و حدود 737 میلیون دلار بود، اما هزینه های تحقیق و توسعه، زیرساخت های تخصصی، آزمایش ها و دهه ها نگهداری، هزینه کل پروژه را به قلمروی بی سابقه ای برد.

با وجود ابعاد نسبتاً کوچک، پهپاد حدید-۱۱۰ قادر به حمل کلاهکی ۳۰ کیلوگرمی است و برد اعلام‌شده آن تا ۳۵۰ کیلومتر می‌رسد. ایران همچنین مدعی است که این پهپاد می‌تواند در ارتفاع عملیاتی بیش از ۹۰۰۰ متر پرواز کند؛ ارتفاعی که آن را فراتر از دسترس گروه‌های آتش سیار، توپخانه ضدهوایی و بیشتر سامانه‌های پدافند کوتاه‌برد قرار می‌دهد.

سه ماهواره رصد زمین، یعنی ظفر-2، پایا و نسخه دوم ماهواره کوثر از پایگاه فضایی واستوچنی در شرق روسیه به فضا پرتاب خواهند شد. این ماهواره‌ها برای تصویربرداری و انتقال داده طراحی شده‌اند تا در زمینه‌های کشاورزی، مدیریت منابع طبیعی و نظارت بر محیط زیست مورد استفاده قرار بگیرند.

این جنگنده تقریبا ۱۰ ماه پس از رونمایی اولیه با نمونه‌های به‌روزشده وارد مرحله پرواز آزمایشی شده‌اند.این جنگنده بدون دم و دارای سه موتور است. به گفته تحلیلگران، نسخه به‌روزشده این جنگنده که درحال تست دیده شده شامل تغییرات قابل‌توجهی است

این پهپاد به‌خاطر پیشران خود، سرعت پیمایش بالاتری به نسبت از پهپاد‌های انتحاری پیشران ملخی دارد و می‌تواند به راحتی در زمان کمتری به اهداف خودش برسد.

انتشار عکس‌هایی از یک نسخه‌ی جت‌دار شاهد روسی مجهز به موشک هوا به هوای کوتاه‌برد R-۶۰ دوران شوروی. اگر این تصاویر تأیید شوند، نشان‌دهنده‌ی تلاش برای تبدیل شاهد از یک پهپاد انتحاری ساده به تهدیدی هوایی علیه هواپیماهای دشمن است. چنین پلتفرمی چالش جدی برای جنگنده‌های پیشرفته مانند F-۱۶ ایجاد نمی‌کند، اما افزودن سلاح هوا به هوا، مقابله با گروه‌های پهپادی را پیچیده‌تر می‌کند و مسیر فناوری‌ای را نشان می‌دهد که روسیه – و شاید ایران – ممکن است دنبال کنند.

ایران از اکتبر ۲۰۲۵ و در پی حملات آمریکا به تأسیسات هسته‌ای کشور، روند مهندسی معکوس بمب سنگرشکن GBU-۵۷ آمریکا را آغاز کرده است.

دارپا اعلام کرده است که در مراحل نخست، هواپیما همزمان هم از سطوح کنترلی سنتی و هم از AFC برخوردار خواهد بود. مثل چرخ‌های کمکی دوچرخه، سیستم مکانیکی در پروازهای اولیه فعال است، اما در گام‌های بعدی کاملاً خاموش می‌شود تا بررسی شود که آیا AFC می‌تواند به‌تنهایی کنترل کامل هواپیما را به عهده بگیرد یا خیر.اگر موفق شود، هواپیمایی خواهید داشت که هیچ قطعه متحرکی روی بال ندارد. سطحی صاف، سبک، کم‌هزینه که برای طراحی‌های رادارگریز بسیار مناسب است.

به نظر می‌رسد تهران به دنبال دریافت تجهیزات نظامی پیشرفته از روسیه و چین است و سامانه‌های دفاعی کشور به طور گسترده در مدار شبکه‌های دفاعی مسکو و پکن قرار می‌دهد. این امر می‌تواند با بازگرداندن تهران به رقابت برای برتری هوایی، موازنه قدرت در خاورمیانه را به طور بالقوه تغییر دهد.اگر همه چیز طبق برنامه مقامات ایرانی پیش برود و اگر تهران بتواند کل سبد خرید را به دست آورد، می‌تواند برای اسرائیل دردسرساز شود - یا حداقل یک جنگ ۱۲ روزه دیگر را در محاسبات ریسک پرهزینه‌تر و گران‌تر کند.

چین در نمایشگاه هوایی دبی ۲۰۲۵، از جدیدترین پهپاد بزرگ و خودران خود با نام Wing Loong X رونمایی کرده است؛ پهپادی که به‌گفته رسانه‌های چینی، نخستین پهپاد در جهان است که توانایی عملیات کامل ضدزیردریایی به‌صورت مستقل را دارد.