بین الملل

شاید مفهوم جنگ واقعی در فضا، حمله چین به ماهواره‌ها برای فلج کردن ارتش آمریکا باشد، بحث‌ داغی که در محافل امنیت ملی بر سر چگونگی محافظت از دارایی‌های ارزشمند در فضا در برابر دشمنانی با قابلیت‌های فضایی فزاینده خطرناک، جریان دارد.یکی از گفتمان‌های اصلی این است که آیا آمریکا باید به دنبال تسلیحات تهاجمی باشد یا دارایی‌های خود در فضا را به ظرفیت‌های دفاعی محدود کند.

ترامپ با رونمایی از راهبرد امنیت ملی خود، آن هم درست پیش از آغاز رویداد فروم، موجب شوک حاضران در هتل مجلل شرایتون دوحه شد؛ سندی که در بسیاری از موارد، موجب مبهوت شدن ناظران خارجی شد.بخش حیرت‌آور این راهبرد، حمله آن به متحدان اروپایی آمریکا بود؛ بخشی که ادعا می‌کرد اروپا با محو شدن تمدن خود روبه‌روست. انتشار این استراتژی باعث شد تا یکی از مجریان برنامه از یک دیپلمات‌ ارشد اروپایی این سوال را بپرسد که آیا ترامپ اروپا را دشمن خود می‌بیند؟

در این سند، جهان از نگاه واشنگتن طبقه‌بندی می‌شود. اولویت نخست، آمریکای شمالی و لاتین است، بعد آسیا و رقابت با چین، سپس اروپا و خاورمیانه در رده چهارم اولویت ها می‌آید. درباره این منطقه یک جمله کلیدی وجود دارد که آمریکا می‌خواهد مانع تسلط قدرت دشمن بر نفت و گاز خاورمیانه شود. اما نمی‌خواهد دوباره وارد جنگ‌های بی‌پایان شود؛ این یعنی حفظ کنترل بر منطقه و البته عدم تکرار مدل عراق و افغانستان.این سند معتقد است که نیم قرن، خاورمیانه مرکز توجه سیاست خارجی آمریکا بوده است. حالا دو عامل اول عوض شده است: منابع انرژی متنوع‌تر شده و آمریکا دوباره صادرکننده انرژی است. رقابت ابرقدرتی هم جای خود را به چانه‌زنی قدرت‌های بزرگ داده که در آن، آمریکا هنوز موقعیت برتر را دارد.

در حال حاضر غرب جهانی و شرق جهانی در حال رقابت با یکدیگر هستند و غرب جهانی تمایلی به چند جانبه‌گرایی برای ایجاد نظام بین‌الملل جهانشمول ندارد و شرق جهانی هم به دنبال قطب جدید قدرت در تقابل با غرب است. بازی این دو گروه را جنوب جهانی می‌تواند تعیین کند بنابراین هر دو گروه سعی دارند که جنوب جهانی را با خود همراه کنند. اما باور جنوب جهانی این است که غرب جهانی صرفاً با دموکراسی و حقوق بشر نمی‌تواند به سوی آنها بیاید و اکنون نیازمند طرح‌های توسعه، سرمایه‌گذاری، رشد اقتصادی و اعطای موقعیت مناسب است در عین حال که باور دارد نهادها و قواعد موجود بستر مناسب برای ایجاد تحول را داراست. جنوب جهانی در مورد قدرت شرق جهانی چندان خوش‌بین نیست.

سند امنیت ملی ترامپ، اروپایی‌ها را چنان آشفته کرده که مسوول سابق سیاست خارجی اتحادیه اروپا از این کشورها خواسته تا امریکا را به عنوان دشمن به رسمیت بشناسند! جوزپ بورل در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا هم پیش از این در مونیخ تحقیر خود نسبت به اروپا را آشکار کرده بود.»

استراتژی امنیت ملی جدیدِ ترامپ، نقش آمریکا را از «مروج دموکراسی» به بازیگری عمیقاً سودمحور و معامله‌گر فرو می‌کاهد؛ جهانی که در آن، معیار اصلی سیاست خارجی، منافع اقتصادی و قراردادهای پرسود برای شرکت‌های آمریکایی است. دموکراسی و حقوق بشر به حاشیه رانده می‌شوند، اروپا با لنز «تهدید مهاجرت» دیده می‌شود، خلیج فارس و آمریکای لاتین به‌عنوان میدان‌های سرمایه‌گذاری و قراردادهای انحصاری تعریف می‌گردند و رقابت با چین و روسیه نیز عمدتاً به سطحی تجاری و مدیریت‌پذیر تنزل می‌یابد.

ترامپ سعی دارد از طریق کوتاه آمدن در اوکراین، روسیه را سرگرم کند تا دست از حمایت متحدان جهانی خود بردارد و سپس شروع به تضعیف آنها کند. ترامپ معتقد است روسیه از طریق متحدان منطقه ای خود توانسته از تحریم های مختلف غرب بگریزد و بقای خود را تضمین کند. به همین دلیل، برای تضعیف آن باید مسکو را در تنگنای سیاسی قرار داد و متحدان جهانی اش را از او گرفت. ترامپ همین نقشه را برای چین کشیده و تلاش دارد متحدان و شرکای اقتصادی اصلی او را بگیرد.

فوجیان با وزن ۸۰ هزار تن که نام خود را از استانی در سرزمین اصلی چین نزدیک به تایوان گرفته، توان حمل تا ۷۰ هواگرد شامل جنگنده، بالگرد و هواپیماهای هشدار زود هنگام را دارد؛ هواگردهایی با توان شناسایی دوربرد، هماهنگ‌سازی دفاع هوایی و اجرای حملات دقیق.این ناو هواپیمابر افزون بر افزایش گستره عملیاتی و توان مانور نیروی دریایی چین، نشان می‌دهد پکن چه قصد و عزمی دارد.فوجیان نخستین ناو هواپیمابر چین با عرشه مسطح و سامانه‌های پرتاب الکترومغناطیسی است؛ سامانه‌ای که امکان پرتاب هواپیماهای سنگین‌تر با سوخت و تسلیحات بیشتر را فراهم می‌کند. آمریکا تنها کشور دیگری است که چنین قابلیتی دارد.

جنگ اوکراین اکنون نه با پیروزی کامل روسیه و نه با بازپس‌گیری کامل اوکراین پایان می‌یابد. آینده جنگ به تغییر محاسبات، فشار اقتصادی، تحولات سیاسی و ظرفیت روانی جامعه وابسته است. صلح ممکن است، اما رسیدن به آن ساده نیست و احتمالاً ابتدا به شکل وقفه فرسایشی یا توافق موقت ظاهر می‌شود.تنها زمانی می‌توان صلح واقعی انتظار داشت که طرفین باور کنند که ادامه جنگ هزینه بیشتری نسبت به توافق دارد، جامعه پذیرفته باشد که بخشی از اهداف محقق نشده باقی مانده است، تضمین‌های امنیتی، بازسازی اقتصادی و بازگشت آوارگان فراهم شده باشد. در غیر این صورت، صلح بیشتر شبیه وقفه‌ای موقت خواهد بود که در آن خشونت متوقف شده اما اختلافات اصلی هنوز باقی است.

تحقیقات اخیر شرکت هوش مصنوعی «آنتروپیک» (Anthropic) آشکار می‌سازد که هک پاداش می‌تواند مدل‌های هوش مصنوعی را به سمت رفتارهای غافلگیرکننده و خطرناکی سوق دهد. پژوهشگران آنتروپیک دریافتند که هک پاداش می‌تواند مدل‌ها را وادار کند تا به‌جای حل صادقانه وظایف، دست به تقلب بزنند.

آینده اقتصاد جهانی بر داده، پردازش و هوش مصنوعی است.برای کشورهایی مثل ایران، پیام واضح است: سرمایه‌گذاری در تکنولوژی و نیمه‌هادی‌ها نه یک گزینه، بلکه یک ضرورت راهبردی برای آینده اقتصادی است.

این سند که به‌طرزی عجیب نیمه‌شب ۴/۵ دسامبر منتشر شد، مورد مطالعهٔ سربازان، دیپلمات‌ها و مشاوران در آمریکا و سراسر جهان قرار خواهد گرفت. این آخرین و جامع‌ترین بیانیه از معنای «اول آمریکا» در سیاست خارجی است. این سند چارچوب بررسی قریب‌الوقوع قدرت نظامی را مشخص می‌کند و اولویت‌ها را برای کسانی که می‌کوشند خواسته‌های رئیس‌جمهور را تفسیر کنند تعیین می‌کند. و برای بسیاری از خوانندگانش، عمیقاً نگران‌کننده است.

وضعیت نگران‌کننده در نیروگاه هسته‌ای زاپوریژیا نیز بار دیگر تشدید شده است. در اوایل نوامبر ۲۰۲۵، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی آتش‌بس‌های محدود و هدف‌مندی را میان نیروهای اوکراینی و روسیِ مستقر در اطراف نیروگاه میانجی‌گری کرد. این آتش‌بس‌ها به گروه‌های تعمیراتی اجازه داد تا با درجه‌ای از ایمنی، خطوط حیاتی برق خارجی را که بر اثر درگیری‌های مداوم قطع شده بود، بازسازی کنند. در یک ماه پیش از آن، هم خط اصلی و هم خط پشتیبان برق خارج از سایت از کار افتاده بود و نیروگاه ناچار شده بود برای تأمین برق حیاتی خنک‌سازی راکتورها و حفظ ایمنی، فقط به ژنراتورهای دیزلی اضطراری تکیه کند تا سرانجام در اواخر اکتبر، برق کامل برون‌-سایتی دوباره برقرار شد. با این حال، در ۱۴ نوامبر، نیروگاه اتصال خود به خط اصلی «دنیپروفسکا» را از دست داد و تنها یک خط خارجی ــ خط پشتیبان «فروسپلاونا-۱» در مدار باقی ماند. رخدادی که نگرانی‌ها درباره ایمنی نیروگاه را دوباره تشدید کرد.

آنچه سبب شده چنین سناریویی جدی گرفته شود، ترکیبی از دو روند همزمان است: توان‌افزایی تدریجی روسیه در ادامه جنگ اوکراین و کاهش آرام و قابل‌توجه نقش آمریکا در امنیت اروپا. این دو روند، در کنار یکدیگر، به یک زنگ بیدارباش برای کشورهای اروپایی تبدیل شده است. به‌ویژه آلمان، کشوری که از ۱۹۴۵ تاکنون هیچ‌گاه چنین حجمی از مسوولیت امنیتی را تجربه نکرده است.

هند و روسیه پس از دیدار نخست وزیر و رئیس جمهور این دو کشور در دهلی نو بیانیه مشترکی درباره تحولات منطقه‌ای و بین المللی صادر کردند.در این بیانیه آمده است: روسیه و هند خواستار خویشتنداری و احترام به حقوق بشر در خاورمیانه هستند و بر اهمیت حل و فصل برنامه هسته‌ای ایران از طریق گفتگو تأکید می‌کنند.