بین الملل

هر سال یک‌بار، «مرکز اقدام پیشگیرانه» متعلق به شورای روابط خارجی امریکا فهرستی از تهدیدهای بالقوه مرتبط با درگیری‌ها را گردآوری می‌کند که بر اساس اولویت نسبی برای پیشگیری و مدیریت از سوی ایالات متحده رتبه‌بندی می‌شوند. نتایج «نظرسنجی اولویت‌های پیشگیرانه» در گزارشی منتشر می‌شود که هدف آن حساس‌سازی سیاست‌گذاران و افکار عمومی نسبت به تهدیدهای نوظهور و تشدیدشونده علیه امنیت و ثبات بین‌المللی است.جدیدترین نسخه این نظرسنجی در زمانی منتشر شده که نظام بین‌الملل با تغییرات سریع، تشدید درگیری‌های جهانی و دگرگونی در ماهیت منافع امنیتی ایالات متحده روبه‌روست. در ادامه، پنج نکته اصلی از گزارش ۲۰۲۶ آمده است.

محاسبه استراتژیک پوتین با نیاز او به انتقام تحقیر روسیه در دهه ۱۹۹۰ ادغام می‌شود. درسی که او در سال‌های آشفته یلتسین مشاهده کرد این بود که دموکراسی به راحتی توسط نخبگان برای مشروعیت دادن به غارت، دستکاری می‌شود.اگر این در مورد دموکراسی در اتحاد جماهیر شوروی سابق درست بود، حتما همه جا درست بود. جذابیت این تحلیل این است که هیچ سیاستمدار روسی برای شکست‌های کشورش مسئول دانسته نمی‌شود. آنها همیشه توسط دشمنشان فریب خورده‌اند. طبق همان کینه‌های قدیمی که پوتین نسبت به غرب در دل دارد، از نظر او نیازی به احترام به حاکمیت اوکراین نبود چون استقلال آن ادامه کلاهبرداری اصلی بود.

دولت‌های دارای سلاح هسته‌ای، هر چه هم که بگویند، مشخصاً تعهدات‌شان به خلع سلاح هسته‌ای را زیر پا گذاشته‌اند و حالا دارند به سرعت در جهت مخالف حرکت می‌کنند. فناوری‌های پیشرفته شامل سلاح‌های خودران و تنش‌های جهانی، دنیا را به نقطه‌ای رسانده که فوق‌العاده خطرناک است. رژیم کنونی کنترل تسلیحات، همواره ناچار بوده برخی را برابرتر از دیگران ببیند؛ اما این را دیگر نمی‌شود ادامه داد. به‌زودی، دیگران هم این یوغ را از گردن خواهند انداخت و «بازدارندگی» خودشان را خواهند ساخت.

نخستین سال از دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ، سیاست داخلی و خارجی را به‌کلی دگرگون کرد. رئیس‌جمهور آمریکا این کشور را از توافق اقلیمی پاریس خارج کرد، نیروهای مسلح را برای سرکوب مهاجران در مرزها به کار گرفت، گارد ملی را به شهرها اعزام کرد تا در بازداشت مهاجران غیرقانونی مشارکت کنند، تمام برنامه‌های تنوع و فراگیری در دولت را لغو کرد، سیاست‌های حمایتی از انرژی‌های تجدیدپذیر را کنار گذاشت، به قضاتی که با آن‌ها اختلاف نظر داشت حمله کرد و حتی نام وزارت دفاع را به «وزارت جنگ» تغییر داد. فضای پرتنش آمریکا با قتل علنی چارلی کرک در یک کالج در ایالت یوتا وخیم‌تر شد؛ جایی که دانشجویان برای مناظره درباره سیاست‌های محافظه‌کارانه او گرد هم آمده بودند.

شاید در نگاه اول به‌نظر برسد که در «جهان ترامپ» تدوین یک راهبرد جدید امنیت ملی اصولاً مسئله‌ای حاشیه‌ای و کم‌اهمیت است. جان بولتون، مشاور امنیت ملی در نخستین دوره ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ، بارها با لحنی آمیخته به حسرت تأکید کرده است که رئیسش عملاً هیچ راهبرد منسجم و مشخصی نداشت. ترامپ به‌جای تکیه بر سند راهبردی، بر واکنش‌های لحظه‌ای خود اتکا می‌کرد؛ آن هم بدون آنکه خود را ملزم به تحمل جلسات طولانی یا مطالعه‌ی گزارش‌های متعدد اطلاعاتی بداند. او گاهی از یک روز تا روز بعد، در مسیری کاملاً خلاف جهت روز قبل حرکت می‌کرد و جهت سیاست‌گذاری را به‌شکل کامل تغییر می‌داد.

 ایالات متحده آمریکا پیشنهاد تضمین‌های امنیتی مطابق با سبک ناتو را برای کی‌یف ارائه داده است و مذاکره‌کنندگان اروپایی در روز دوشنبه (24 آذر) از پیشرفت در مذاکرات برای پایان جنگ روسیه در اوکراین خبر دادند. با این حال، توافق درباره امتیازات قلمرویی همچنان مبهم است.

هشدار پوتین یک بلوف صرف نیست، بلکه بیان یک ظرفیت و یک قصد است. این ظرفیت، لزوماً برای پیروزی در یک جنگ کلاسیک با ناتو نیست، بلکه برای تحمیل هزینه‌های غیرقابل تحمل بر اروپا، تضعیف اراده آن، و در نهایت، تحمیل یک صلح مبتنی بر شرایط مسکو بر اوکراین است. اروپا در آستانه یک انتخاب تاریخی قرار دارد: یا باید با شتاب‌بخشیدن به یکپارچگی دفاعی و افزایش تاب‌آوری، بازدارندگی خود را تثبیت کند، یا خطر آن را بپذیرد که تهدیدهای مسکو به تدریج فضای مانور و امنیت قاره را محدودتر سازد. پاسخ اروپا به این هشدار، نه تنها آینده اوکراین، که سرنوشت نظم امنیتی کل قاره را برای دهه‌های آینده تعیین خواهد کرد.

در جهان دوقطبی، حساسیت قدرت‌ها نسبت به «حیاط خلوت» خود افزایش می‌یابد. همان‌طور که گسترش نفوذ چین در آمریکای لاتین باعث نگرانی شدید آمریکا شده است، چین نیز حضور سیاسی و نظامی آمریکا در مرزهای خود را تحمل نمی‌کند. در چنین شرایطی، کشورهای کوچک و متوسط ناچار خواهند شد موضع خود را مشخص کنند.

در فاصله یک ماه مانده به پایان سال جاری میلای، مازاد تجاری چین از مرز یک تریلیون دلار گذشت و به رغم تعرفه‌های ترامپ، پکن همچنان سه برابر بیشتر از آنچه از ایالات متحده وارد می‌کند، به این کشور صادر می‌کند.معیار گسترده‌تر تعاملات چین با جهان، مازاد حساب جاری آن است. این رقم در چهار فصل گذشته به 650 میلیارد دلار رسیده است (هرچند برخی تحلیل‌گران درباره نحوه سنجش آن تردید دارند) که عدد بزرگی محسوب می‌شود. اما چین اقتصاد بزرگی است. این مازاد حدود 3.4 درصد GDP آن را تشکیل می‌دهد. داده‌های صندوق بین‌المللی پول نشان می‌دهد که سال گذشته میلادی، 45 اقتصاد مازادی بیش از این رقم داشته‌اند. هشت مورد از آن‌ها در اتحادیه اروپای امانوئل مکرون قرار دارند.

رهبر تیم هوش مصنوعی مایکروسافت ضمن هشدار درباره‌ی احتمال نابودی بشریت، گفت روی توسعه‌ی هوش مصنوعی انسان‌محور متمرکز هستند.

دوره نخست و فعلی ریاست‌جمهوری ترامپ به طور اساسی اروپا را دچار آشتفگی کرده است، آن هم از طریق تضعیف اعتماد به آمریکا به عنوان یک شریک قابل اتکا. همکاری فراآتلانتیک به ویژه امنیت مبتنی بر ناتو با فرسایش روبه‌رو شده و همین امر اروپا را مجبور کرده است در معماری دفاعی خود تجدیدنظر کند و به شکل مستقل‌تری مسیر خود را پیش ببرد. روابط تجاری هم به شکل منفی تحت تأثیر قرار گرفته و بازار فراآتلانتیک دیگر منعکس‌کننده تجارتی باثبات و بر پایه قوانین نیست؛ امری که اروپا را به سوی متنوع‌سازی شرکا و اولویت دادن به امنیت اقتصادی سوق داده است.

مهم‌ترین درس چین از آمریکا شاید نه رفتارها، بلکه خطاهای واشنگتن باشد. ایالات متحده از ویتنام تا عراق و افغانستان وارد جنگ‌هایی شد که شناخت درستی از آن‌ها نداشت و هزینه‌های سنگین انسانی و مالی پرداخت کرد. چین این تجربه‌ها را با دقت بررسی کرده و به این نتیجه رسیده که ضعف یک ابرقدرت زمانی آشکار می‌شود که درگیر جنگ‌هایی شود که قادر به کنترل آن نیست.

مارک روته، دبیرکل ناتو اعلام کرد که کشورهای اروپایی باید هزینه‌های دفاعی و تولیدات نظامی خود را برای «رویارویی با روسیه» افزایش دهند. «زمان اقدام جدی فرا رسیده است. هزینه‌های دفاعی و تولیدی کشورهای متحد ناتو باید به‌سرعت افزایش یابد. نیروهای مسلح ما باید هر آنچه برای تضمین امنیت‌ اروپا لازم است، در اختیار داشته باشند.»

پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد که تا سال ۲۰۳۰ میلیون‌ها شغل در سراسر جهان جابه‌جا خواهد شد، اما ارزش اقتصادی خلق‌شده توسط فناوری‌های نو نیز به‌طرز چشمگیری افزایش می‌یابد. جهان در آستانه مرحله‌ای تازه از تاریخ کار قرار گرفته؛ مرحله‌ای که در آن شغل‌هایی محو می‌شوند، شغل‌هایی نو متولد می‌شوند و بسیاری از نقش‌ها دستخوش دگرگونی عمیق می‌شوند.چالش اصلی عصر جدید، مهارت است؛ کسانی که ابزارهای هوش مصنوعی را می‌شناسند، آینده را می‌سازند و کسانی که از این موج جا بمانند، ممکن است از چرخه کار حذف شوند. این دوران، بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازآموزی، انعطاف‌پذیری و آگاهی از فناوری‌های نو است.

استراتژی امنیت ملی جدید دولت ترامپ» برای رهبران اروپایی هیچ عنصر غافلگیرکننده‌ای وجود ندارد؛ چه رسد به آن‌که شایسته موج استقبال پرحرارت و کم‌سابقه‌ای باشد که این سند در مسکو برانگیخته و از آن به‌عنوان نشانه‌ای از وقوع نوعی «انقلاب» در سیاست خارجی آمریکا یاد شده است. این سند، در جوهر خود، عملاً بر تعمیق شکاف در اتحاد فراآتلانتیک انگشت می‌گذارد؛ اتحادی که از سال ۱۹۴۵ تاکنون، هر رهبر کرملین در سودای تضعیف و در نهایت فروپاشی آن بوده است.