دفاع و امنیت

بر اساس گزارشی که اخیرا توسط نشریه نشنال اینترست منتشر شده، ارتش آمریکا قصد دارد در یک تغییر استراتژیک بی ‌سابقه، طی دو تا سه سال آینده حداقل یک میلیون پهپاد تولید کند. واشنگتن تلاش می ‌کند با تغییرات اساسی در میدان نبرد مدرن همگام شود و در زمینه جنگ پهپادی پیشرفت کند.

نزدیکی نظامی میان مسکو و تهران به تدریج سطح جدیدی از ریسک را برای سیاست آمریکا در خاورمیانه شکل می‌دهد. تحویل تجهیزات کلاس استراتژیک به‌ویژه دارایی‌های دفاع هوائی و اجزای هوانوردی رزمی، ممکن است انتقال قابلیت‌های فناوری باشد که عملیات اطلاعاتی ایالات‌متحده را سخت‌تر کند هر تعامل جدید مدل سودمند متقابلی را تقویت می‌کند که در آن روسیه حمایت تولید و لجستیکی دریافت می‌کند و ایران توانایی جهش فناوری بدون خروج از انزوای تحریمی را به دست می‌آورد. ایران پیشرفته‌ترین سامانه جنگ الکترونیک «کراسوخا» روسیه را در برابر جنگ الکترونیک و جاسوسی اسرائیل از سایت‌های هسته‌ای دریافت کرد.

ولودیمیر زلنسکی تاکید کرد که پهپادهای شاهد در برخی موارد خطرناک‌تر از موشک‌های بالستیک شده‌اند. او با اشاره به اینکه موشک‌های بالستیک را می‌توان با سامانه‌های پاتریوت منهدم کرد، افزود برای مقابله با حجم عظیم پهپادهای شاهد در ارتفاعات مختلف، اوکراین مجبور به استفاده از هر وسیله‌ای از جمله رهگیرها، جنگنده‌های F-16 و بالگردهاست.

"پالس الکترومغناطیسی" یا EMP. سلاحی که جنگ را بدون صدا، بدون دود، و بدون خون به پایان می رساند. اسرائیلی‌ها مدعی هستند ایران به چنین سلاح رسیده است.

پیونگ یانگ قصد ندارد تنها به آنچه که به دست آورده، اکتفا کند، بلکه این کشور به دنبال توسعه نخستین سلاح مافوق صوت میان برد در جهان از ۳ هزار کیلومتر به ۵۵۰۰ کیلومتر مجهز به موشک مافوق صوت «هواسونگ ۱۶ بی» است و نمونه اولیه این سامانه را برای نخستین بار در ماه آوریل مورد آزمایش قرار داد.

«نسل هفتم» فعلاً در مرحله تئوری است و هنوز هواپیمایی با این تعریف وجود ندارد. ساخت مواد و سازه‌هایی که بتوانند شرایط سرعت مافوق صوت و گرمای شدید را تحمل کنند، طراحی موتورهایی که بتوانند از حالت زیرصوت به هایپرسونیک پایدار برسند، توسعه هوش مصنوعی بسیار پیشرفته که بتواند در میدان نبرد تصمیم بگیرد، و البته هزینه‌های بسیار بالا، همکاری‌های بین‌المللی پیچیده، و تضمین امنیت زنجیره تامین چند چالش بزرگ پیش روی توسعه نسل هفتم خواهندد بود.

برخلاف تاماهاک که به شبکه‌ای از ماهواره‌ها، داده‌های جهانی و زیرساخت‌های پیچیده وابسته است، موشک‌های ایرانی می‌توانند با سیستم‌های کاملاً داخلی و مستقل عمل کنند — چیزی که در جنگ‌های نامتقارن اهمیت حیاتی دارد.همچنین تجربه توسعه پهپادهای دوربرد مانند شاهد-۱۳۶ و ۲۳۸ نشان داده که ایران در ترکیب فناوری موتور، ناوبری و هدف‌گیری دقیق پیشرفت محسوسی داشته است؛ و این تجربه‌ها می‌تواند مستقیماً به نسل جدید موشک‌های کروز منتقل شود.

موشک بالستیک هیونمو ۵، به عنوان پاسخی مستقیم از سوی کره جنوبی، در برابر توسعه فزاینده زرادخانه موشکی همسایه شمالی معرفی شده است. هدف اصلی این موشک بالستیک، نفوذ به پناهگاه‌های فرماندهی زیرزمینی و مستحکم پیونگ‌یانگ است. این استراتژی حیاتی، بخشی از چارچوب گسترده‌تر «مجازات و تلافی گسترده کره» (KMPR) برای ایجاد بازدارندگی مؤثر محسوب می‌شود.

طراحی این موشک بر پایه استفاده گسترده از کامپوزیت‌های کربنی، مکانیزم نوآورانه بال‌های تاشو برای حمل آسان، و قابلیت شلیک از انواع پلتفرم‌ها از جمله محفظه داخلی، زیر بال جنگنده‌ها و پهپادها و حتی پرتاب از روی پالت استوار است.

نمونه‌های اولیه GJ-۱۱ از سال ۲۰۱۸ مشاهده شده‌اند. انتظار می‌رود این هواپیمای بدون سرنشین نیمه‌خودکار باشد و در نهایت بتواند با خودمختاری کامل عمل کند. تصاویر منتشر شده توسط رسانه دولتی چین CCTV در سال ۲۰۲۲ نشان داد که این هواپیما ممکن است برای برخی عملیات‌ها توسط جنگنده‌های J-۲۰ دو سرنشینه فرماندهی شود.

 بر اساس گزارش‌های منتشر شده در روزهای اخیر توسط چند رسانه تحلیلی وابسته به محافل امنیتی اسرائیل، متخصصان این کشور به شواهدی مبنی بر فعالیت‌های گسترده در پروژه‌های هواپیمایی با قابلیت پنهان‌کاری (Stealth) دست یافته‌اند. تمرکز این گزارش‌ها بر ساختاری است که شباهت به طراحی «بال پرنده» (Flying Wing) موسوم به B-2 دارد؛ طرحی که به دلیل جذب و انحراف امواج رادار، نفوذ به عمق فضای هوایی غیرممکن را تسهیل می‌کند.

ظهور هواپیماهای پیشرفته روسی در آسمان ایران، نشان‌دهنده تشدید قابل توجه تلاش‌های تهران برای بازسازی قدرت هوایی خود پس از درگیری اخیر با اسرائیل است.

ایران با افزایش بُرد موشک‌های خود به بیش از 3 هزار کیلومتر و توسعه کلاهک‌های هدایت‌پذیر، توانایی هدف‌گیری پایگاه‌های آمریکایی را در منطقه، ازجمله حاشیه جنوبی خلیج فارس دارد. این توان دولت آمریکا را به‌ویژه پس از ناکامی رژیم صهیونیستی در پاسخ مؤثر به حملات موشکی ایران وادار به بازنگری در سیاست‌های تهاجمی خود کرد. در این راستا دکترین جدید تهران که ترکیبی از شفافیت بازدارنده و توان موشکی است، به تهران اجازه داد تا در مذاکرات منطقه‌ای و بین‌المللی، از موضع قدرت عمل کند.

چالش اصلی برای غرب نه دشواری سرنگون کردن این پهپادها، بلکه انجام آن با هزینه‌ای پایدار است. انهدام آن‌ها با جنگنده‌های ناتو یا موشک‌های رهگیر گران‌قیمت، همانند آنچه لهستان انجام داد، هرچند نشان‌دهنده قاطعیت است، اما از نظر مالی غیرقابل دوام به شمار می‌آید. دلیل این امر آن است که هزینه تولید این مهمات سرگردان برای روسیه تنها بین ۲۰ تا ۵۰ هزار دلار است و برخی نمونه‌های مشقی که با چوب ساخته می‌شوند، حتی ارزان‌تر تمام می‌شوند؛ در حالی که مقابله با هر یک از آنها برای مدافعان صدها هزار دلار هزینه دارد.

ایران در طول جنگ ۱۲ روزه راه‌هایی برای تحمیل هزینه به اسرائیل یافت. اینکه ایران چگونه زرادخانه‌اش را بازسازی کند، بستگی به درس‌هایی دارد که از جنگ ۱۲ روزه آموخته است. بسیاری از جزئیات درباره سامانه‌های موشکی مختلف ایران در این درگیری همچنان نامشخص است، اما فرماندهان ایرانی بدون شک درک بیشتری از این یافته‌اند که کدام سامانه‌ها عملکرد بهتری داشته‌اند و کدام تاکتیک‌های عملیاتی مؤثرتر بوده‌اند، حتی اگر حملات اسرائیل همواره قوی‌تر بوده باشد. این درس‌ها جهت‌گیری نظامی ایران را مشخص خواهد کرد.