برچسب: پیمان ابراهیم

در سال 2023 با شروع جنگ در غزه بار دیگر این توافق در معرض فروپاشی قرار گرفت. کشتار بی سابقه اسرائیل در غزه که به بیش از 60 هزار کشته و ویرانی گسترده انجامید بسیاری از کشورهای عربی را نسبت به آینده این توافق بیمناک کرد. حمله اسرائیل به ایران و پس از آن به قطر بیش از پیش آینده پیمان ابراهیم را تیره و تار کرد. این موضوع به حدی جدی شد که امارات متحده عربی اخیراً نسبت به اقدامات اسرائیل هشدار داده و تهدید به بازنگری در مشارکت خود در این پیمان کرده است. عربستان نیز هرگونه بررسی پیمان ابراهیم را منوط به حل مسئله فلسطین و پذیرش راه‌حل دو کشوری از سوی اسرائیل کرده است.

این‌ اتفاقات نشان‌دهنده یک بازچینی بنیادین در خاورمیانه هستند. درگیری‌های قبلی بیشتر مربوط به هم‌پیمانی کشورهای همسایه علیه اسرائیل بود. یکی از نکاتی که در سوالتان به آن اشاره نشد توافقات ابراهیم است که به نظر من بسیار مهم‌اند. این توافقات نشان‌دهنده تغییری جدی هستند: کشورهای عربی در حال کنار گذاشتن دشمنی تاریخی خود با اسرائیل به ‌خاطر تهدید مشترک ایران‌ هستند در نتیجه این تغییر به خصوص بعد از اتفاقات هفتم اکتبر، ریسک تهدید علیه اسرائیل را کاهش داد.

بی‌تردید اسرائیل و جمهوری آذربایجان از «همکاری سه‌جانبه» با ایالات متحده، که دفتر نتانیاهو از آن استقبال کرده، خشنود خواهند شد. اما مشخص نیست چنین همکاری‌ای چگونه می‌تواند منافع بلندمدت ایالات متحده را تأمین کند - به‌ویژه در زمینه اجتناب از تعهدات نظامی تازه در خاورمیانه‌ی بزرگ، که ممکن است واشنگتن را به درگیری‌های جدید، چه به‌صورت مستقیم و چه نیابتی، بکشاند.

تنها تهدید متوجه جمهوری اسلامی ایران توسعه پیمان ابراهیم و عادی سازی روابط عربستان و سایر کشورهای عربی و اسلامی با رژیم اسرائیل نیست؛ عربستان جدید موقعیت پرستیژی و راهبردی ایران را نیز مورد تهدید قرار داده است و چنانکه تمهیدات جدی برای هماوردی و مهار آن اندیشیده نشود، کشورمان در آینده ای نه چندان دور جایگاه و اهمیت کلیدی و در نتیجه قدرت چانه زنی خود در منطقه را از دست خواهد داد و به بازیگری منفعل و تماشاگر تحولات تبدیل می شود.