برچسب: عربستان

عربستان سعودی ماه گذشته با پاکستان دارای سلاح هسته‌ای پیمان «دفاع متقابل راهبردی» امضا کرد. اقدامی که پیامی آشکار برای ایالات متحده و اسرائیل داشت مبنی بر این‌که پادشاهی قصد دارد با تنوع‌بخشی به ائتلاف‌های امنیتی خود، قدرت بازدارندگی‌اش را تقویت کند. فیراس مقصد در این‌باره گفت: «این بدون شک یک سیگنال آشکار بود. همه می‌دانند که در منطقه جایگزینی برای معماری امنیتی آمریکا وجود ندارد، اما راه‌هایی هست که می‌توان با آن شکاف‌ها را پوشاند و جایگاه امنیتی را تقویت کرد.»

در سخنرانی تلویزیونی ماه گذشته، نعیم قاسم، دبیرکل حزب‌الله، خواستار «گشودن صفحه‌ای تازه» در روابط با ریاض شد و از کشورهای منطقه خواست تا در برابر «تهدید واقعی خاورمیانه» یعنی اسرائیل، موضعی واحد اتخاذ کنند. او گفت: «ما اطمینان می‌دهیم که سلاح مقاومت تنها به سمت دشمن اسرائیلی نشانه رفته است، نه لبنان، نه عربستان و نه هیچ کشور یا نهادی در جهان».

شرکت اسپیس‌بلت سعودی قراردادی 640 میلیون دلاری با شرکت آمریکایی آی‌راکت به امضا رسانده که براساس آن قرار است 30 پرتاب ماهواره مداری در پنج سال آینده داشته باشد.هدف از پرتاب این ماهواره‌ها، اینترنت رمزگذاری‌شده و انتقال داده‌های حیاتی (LEO) است. در واقع یک شبکه ماهواره‌ای مستقل و امن در مدار پایین زمین شکل می‌گیرد که برای عربستان و منطقه شورای همکاری خلیج فارس کاربرد دارد.

واقعیت‌های امنیتی و ژئوپلیتیکی تاریخی در خاورمیانه نشان می‌دهد که این منطقه برای یک قدرت منطقه‌ای که بتواند به طور یکجانبه بر آن تسلط یابد و آن را با زور تغییر دهد، منطقه حیاتی نیست. در نتیجه، پیامدهای هرگونه تلاش برای تغییر اجباری، سایر قدرت‌های بالقوه منطقه‌ای را ترغیب می‌کند تا چنین ابتکاراتی را مهار و این ماجراجویی‌ها را تضعیف کنند، تا زمانی که توازن قدرت منطقه‌ای به بازگشت به توازن تغییر کند.

در سال 2023 با شروع جنگ در غزه بار دیگر این توافق در معرض فروپاشی قرار گرفت. کشتار بی سابقه اسرائیل در غزه که به بیش از 60 هزار کشته و ویرانی گسترده انجامید بسیاری از کشورهای عربی را نسبت به آینده این توافق بیمناک کرد. حمله اسرائیل به ایران و پس از آن به قطر بیش از پیش آینده پیمان ابراهیم را تیره و تار کرد. این موضوع به حدی جدی شد که امارات متحده عربی اخیراً نسبت به اقدامات اسرائیل هشدار داده و تهدید به بازنگری در مشارکت خود در این پیمان کرده است. عربستان نیز هرگونه بررسی پیمان ابراهیم را منوط به حل مسئله فلسطین و پذیرش راه‌حل دو کشوری از سوی اسرائیل کرده است.

پیمان دفاعی پاکستان و عربستان، ادعای موفقیت نظامی اسلام‌آباد در درگیری ماه مه، و تمایل بیشتر رهبری پاکستان به پذیرش ریسک می‌تواند به آنچه توماس شلینگ، نظریه‌پرداز نامدار مطالعات امنیتی، «بازی با ریسک متقابل جنگ» می‌نامد منجر شود؛ جایی که طرفین تا مرز بحران پیش می‌روند و هر یک انتظار دارد دیگری عقب‌نشینی کند. در چنین سناریویی، احتمال دارد رهبری جسورتر پاکستان بار دیگر خویشتنداری هند را به چالش بکشد.

این توافق می‌تواند الگویی برای پاکستان باشد تا با امارات متحده عربی و قطر – دو شریک کلیدی خلیج – نیز وارد همکاری‌های دوجانبه دفاعی مشابه شود.در کوتاه‌مدت، این توافق موجب تثبیت و رسمی‌شدن همکاری‌های چندوجهی دفاعی خواهد شد و مسیرهای تازه‌ای برای گسترش آن از طریق آموزش‌های مشترک، تولید دفاعی و حتی گسترش حضور نیروهای پاکستانی در عربستان ایجاد می‌شود.

توافق SMDA، که توسط نخست‌وزیر شریف و ولیعهد عربستان، محمد بن سلمان، امضا شد، در بیانیه مشترک وزارت خارجه پاکستان و آژانس خبری عربستان (SPA) به عنوان "گامی تاریخی برای تقویت امنیت مشترک" توصیف شده است. این پیمان، که در حضور مقامات ارشد نظامی مانند وزیر دفاع عربستان (خالد بن سلمان) و فرمانده ارتش پاکستان (ژنرال عاصم منیر) امضا گردید، بر پایه شراکت برادرانه اسلامی و منافع استراتژیک مشترک بنا شده. اما فراتر از شعارها، بندهای عملی آن، چارچوبی محکم برای همکاری دفاعی فراهم می‌کند.

اگر قرار باشد یک جنگ دیگری اتفاق بیفتد و ما ضربه بخوریم، لطمه‌ای بخوریم، تضعیف بشویم خب اسرائیل روی سر بقیه هم سوار می‌شود. بقیه هم مشکل می‌توانند که سیاست‌گذاری مستقلی در مورد سیاست خارجی خودشان و سیاست‌های منطقه‌ای خودشان داشته باشند.

در شرایطی که آمریکایی‌ها مدعی بی‌خبری از این حمله تروریستی رژیم صهیونیستی علیه قطر هستند، شبکه ۱۳ تلویزیون این رژیم اعلام کرد که ارتش اسرائیل قبل از حمله با آمریکا هماهنگ بوده است. این عملیات توسط اتاق عملیات شاباک و با راهنمایی اطلاعاتی آن هدایت شده و اجرای آن هم توسط نیروی هوایی صورت گرفت.این شبکه توضیح داد که در طول حمله، نخست وزیر، وزیر جنگ، مدیر موقت شاباک، معاون موقت مدیر شاباک و رئیس اداره اطلاعات نظامی در اتاق فرماندهی حضور داشتند.

طبق داده‌های بازار سهام عربستان که توسط بلومبرگ اینتلیجنس جمع‌آوری شده است، 41 درصد از خرید سهام این کشور در هفته منتهی به 28 آگوست (6 شهریور) مربوط به سرمایه‌گذارانی فراتر از خلیج فارس بوده است؛ آماری که یکی از بالاترین نسبت‌ها در تاریخ بورس عربستان به حساب می‌آید.

در تازه‌ترین رتبه‌بندی علمی دانشگاه‌های جهان (شانگهای - سال ۲۰۲۵) عربستان توانسته با داشتن ۱۳ دانشگاه در فهرست هزار دانشگاه برتر، از ایران پیشی بگیرد، همچنین جایگاه ترکیه با حفظ ۱۱ دانشگاه در این رتبه‌بندی از ایران بالاتر است، این در حالی است که ایران فقط ۶ دانشگاه (علوم پزشکی تهران، تهران، تربیت مدرس، علوم پزشکی شهید بهشتی، شریف و علوم پزشکی ایران) در میان هزار دانشگاه برتر جهان دارد.

این توافقنامه در چارچوب برنامه شراکت بین‌المللی (SPP) وابسته به وزارت دفاع ایالات است، که شامل بیش از (۱۱۵) شراکت بین‌المللی در سراسر جهان است و هدف آن تقویت همکاری‌های دفاعی و امنیتی از طریق آموزش، تبادل تجربیات و حمایت از تلاش‌های امنیت و ثبات می‌باشد.

بی‌طرفی استراتژیک عربستان سعودی در مناقشه ایران و اسرائیل، منابع مالی این کشور را حفظ کرده و اعتبار آن را به عنوان یک میانجی دیپلماتیک افزایش می‌دهد، اما همچنین بخشی از ساختار امنیتی در حال تغییر در شاخ آفریقا با ریشه‌های تاریخی عمیق است. ایران با هدف تأمین امنیت یک منطقه حائل دریایی، نفوذ خود را در امتداد دریای سرخ از طریق تجدید روابط با اریتره و قراردادهای رسمی سازمان ملل در سومالی‌لند گسترش داده، در حالی که ریاض از میدان نبرد دور مانده است.

عربستان سعودی به این جمع‌بندی رسیده که وقتی ایالات متحده بر منع غنی‌سازی اورانیوم در خاک ایران پافشاری می‌کند، اعطای چنین امتیازی به خودِ عربستان نیز به مراتب دشوارتر خواهد بود. دو مطالبه کلیدی ریاض یعنی تشکیل اتحاد دفاعی با آمریکا و توسعه برنامه هسته‌ای غیرنظامی که پیش از جنگ غزه شرط اساسی عادی‌سازی روابط با اسرائیل بود، اکنون جای خود را به درخواست جدید سعودی‌ها داده است: برداشتن گام‌های عملی برای ایجاد دولت مستقل فلسطینی به عنوان پیش‌شرط عادی‌سازی.