برچسب: جمعیت

بر پایه ارزیابی‌های بین‌المللی، ایران حدود ۲ دهه است که در میانه فرصت جمعیتی قرار دارد و به‌سرعت در حال عبور از آن است. کاهش نرخ زادو ولد، افزایش امید به زندگی و رشد تعداد سالمندان، سه شاخص اصلی این انتقال به‌شمار می‌روند.

در سال 1365، حدود 1.1 درصد زنان 50 ساله دچار تجرد قطعی بودند یعنی در 50 سالگی هنوز ازدواج نکرده بودند، اما در سال 1402، این رقم، درصد خانم‌هایی که ازدواج نکرده بودند، به 7.7 درصد رسیده یعنی 7 برابر شده است.

۱۳.۲ درصد از جمعیت استان گیلان و ۴٫۹ درصد از جمعیت استان سیستان‌وبلوچستان را سالمندان تشکیل می‌دهند و به این ترتیب استان گیلان بیشترین تعداد سالمند و استان سیستان‌وبلوچستان کمترین تعداد سالمند را دارد. سهم سالمندان ایران از رشد منفی ۱۷ درصدی در سال ۱۳۵۵ به رشد ۲۸ درصدی در سال ۱۳۹۵ رسیده است. کاهش خانوارهای گسترده و متمرکز در یک محله کاهش بعد خانوار افزایش آمار تجرد قطعی و زنانه شدن سالمندی از جمله عوامل مؤثر در تشدید مسئله سالمندی است. افزایش هزینه‌های مراقبت‌های بهداشتی درمانی نیاز به زیرساخت‌های مراقبت از سالمندان، ناپایداری نظام رفاهی و افزایش وابستگی سالمندان از جمله چالش‌های سالمندی جمعیت است.

جوامعی که ۱۴ تا ۲۱ درصد جمعیت آنها سن بالای ۶۰ سال دارند، جامعه سالمند خطاب شده و در جوامعی که ۲۱ تا ۲۷ درصد جمعیت آنها بالای ۶۰ سال دارند، سالخورده محسوب می‌شوند

در سال ۲۰۲۴، تعداد ۴۲ کشور و قلمرو جهان نرخ رشد جمعیت منفی را تجربه کرده‌اند که شدت این کاهش در بعضی کشورها بسیار بیشتر از سایرین است. برای مثال، کشور کوزوو با نرخ منفی ۹.۶۹ درصد، بیشترین کاهش جمعیت را در جهان دارد. پس از آن سنت مارتین در کارائیب و جزایر مارشال در اقیانوس آرام قرار دارند که به‌ترتیب نرخ‌های منفی ۵.۱۷ و ۳.۳۵ درصد را ثبت کرده‌اند. کشورهایی همچون مولداوی، مقدونیه شمالی و آلبانی نیز کاهش جمعیت قابل‌توجهی دارند.

ایران یکی از پرسرعت‌ترین کشورها در مسیر سالمندی است و هم اینک ۱۲ درصد جمعیت کشور سالمند هستند که این آمار با شتاب رو به افزایش است.

در دهه ۷۰ در مجموع برای استان‌های تهران و البرز جمعیت ۱۴‌میلیون نفری پیش‌بینی شد و همان مقطع گفته شد که با کمبود آب مواجهیم. امروز حدود ۲۵‌میلیون نفر در دو استان مذکور ساکن هستند. در کرج ۱۹برابر توان اکولوژیکی این شهر بارگذاری جمعیتی صورت گرفته است، در شهر تهران این عدد ۲۹برابر توان اکولوژیکی است.

از نظر اقتصادی، همین حالا بیش از ۶.۷ میلیون تبعه خارجی، که بیشترشان همسایگانِ همزبانِ افغانستانی هستند، حداقل سالی ۱۸ میلیارد دلار از جیب ملت خرج می‌کنند. این پول، که از کل تولید ناخالص داخلی افغانستان (۱۷ میلیارد دلار) هم بیشتر است، صرف آموزش، درمان، برق، آب و حمل‌ونقل می‌شود.فقط در سال ۱۴۰۳، تحصیل ۷۰۰ هزار دانش‌آموز افغانستانی ۴۲۰ میلیون دلار هزینه داشته، آن هم وقتی سازمان ملل فقط ۵.۵ درصدش را داده. در بخش درمان، از واکسن رایگان تا هزینه بیماری‌های خاص، ۲.۴ میلیارد دلار خرج شده است.

«ایران تا سال ۱۴۲۰ افزایش قابل توجه دما (در بعضی محل‌ها تا ۲ درجه سانتیگراد) را تجربه خواهد کرد که باعث افزایش فراوانی و شدت گرمای شدید می‌شود. مناطق شهری، که حدود ۷۵ درصد از جمعیت تا سال ۱۴۲۰ در آنها ساکن خواهند بود به طور ویژه آسیب‌پذیر خواهند بود.۳۰ تا ۵۰ میلیون نفر در سناریوهای انتشار متوسط تا زیاد گازهای گلخانه‌ای، با موج‌های گرمای شدید (بیش از ۳۵ درجه سانتیگراد در هفته‌های متوالی) مواجه خواهند شد.»

دبیر ستاد ملی جمعیت با ابراز نگرانی از کاهش جدی موالید در سال ۱۴۰۳ نسبت به ۱۴۰۲ گفت: «تمام استان‌ها کاهشی بودند و خراسان شمالی با منفی ۱۱.۶ درصد وضعیت نگران‌کننده‌ای دارد که عمدتاً ناشی از مهاجرت و تنگناهای اقتصادی است. این کاهش جمعیت نیازمند اقدام فوری است.»وی افزود که فرزندان اول و دوم حدود ۷۳ درصد موالید کشور را تشکیل می‌دهند و فرزند سوم به بعد تنها ۲۷ درصد سهم دارند، که نشان‌دهنده لزوم تشویق برای فرزندآوری بیشتر از دو فرزند است.

در سال ۲۰۲۵، میانگین سن هر فرد ۳۳.۶ سال است که نسبت به ۲۶.۵ سال در سال ۱۹۸۰ افزایش یافته است. در همین دوره، رشد جمعیت جهانی از ۱.۸ درصد به ۰.۹ درصد در سال ۲۰۲۵ کاهش یافته است.پیش‌بینی می‌شود جمعیت جهان از سال ۲۰۸۵ شروع به کاهش کند و میانگین سنی به ۴۲ سال افزایش یابد . تا سال ۲۱۰۰، انتظار می‌رود میانگین سنی هر فرد ۴۳ سال باشد و رشد جمعیت ۰.۱- درصد باشد.

در عمده سال‌های یک دهه گذشته، تعداد ازدواج‌ها در چین رو به کاهش بوده و در سال گذشته میلادی با افت تقریبا 21 درصدی مواجه شد که یک رکورد جدید محسوب می‌شود؛ موضوعی که وخیم‌تر شدن یک بحران جمعیتی را در پی داشته که دومین اقتصاد بزرگ جهان را در معرض تهدید قرار داده است.نرخ تولد در چین همچنان رو به کاهش است و جمعیت این کشور برای سومین سال متوالی یک روند نزولی را در پیش گرفته است؛ اتفاقی که رشد اقتصادی در آینده را با چالش روبه‌رو کرده و یک جمعیت کوچک‌تر از نیروی کار را بر جای گذاشته است.

در سال‌های نه چندان دور به شدت کاهش می‌یابد به حدی که ما ۴۲ میلیون نفر می‌شویم و نصف جمعیت ما هم سالمند خواهد بود

متأسفانه رشد جمعیت کشور بسیار پایین است و اگر این روند ادامه یابد، تا سال 1480 جمعیت ایران به کمتر از 40 میلیون نفر خواهد رسید، که یک فاجعه بزرگ محسوب می‌شود. بنابراین، لازم است قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت که مورد تأکید مقام معظم رهبری است، به‌درستی اجرا شود.

باید پذیرفت که مردم امروز، مردم سال‌ها پیش نیستند. مسائل فرهنگی و اجتماعی متحول شده است، شبکه‌های اجتماعی به عنوان بستری برای تغییر شناخته می‌شوند ولی ظاهرا آقایان تصمیم گیر، بیشتر مایلند به دنبال ساده‌ترین روش‌ها باشند که معمولا به جای تاثیرگذاری، منابع باارزش کشور را هدر می‌دهند. باید به این موضوع هم توجه کنیم که اکنون با دوران ریاست جمهوری احمدی نژاد که مردم را با وعده‌های اقتصادی ترغیب به فرزندآوری می‌کرد نیز بسیار متفاوت است.