برچسب: توسعه

روند توجه این کشورها به چین عمدتاً از زمان «ترامپِ اول» آغاز می‌شود و پس از آن با سرعت قابل‌توجهی پیش می‌رود. دلیلش هم این بود که ترامپ در دوره اول، با این کشورها برخوردهای بسیار تحقیرآمیز و آزاردهنده‌ای داشت. یک نمونه مشهور آن دیدار امیر کویت با ترامپ است؛ در آن سفر رسمی، ترامپ تنها پنج دقیقه به او وقت داد و در همان جا به‌صراحت گفت: «قراردادهایتان را با چین لغو کنید.» و این رفتار فقط در مورد امیر کویت نبود؛ بلکه نوع نگرش او به همه شیخ‌نشین‌ها همین‌گونه بود. طبیعی بود که چنین برخوردهایی این کشورها را وادار کند به دنبال یک مفرّ یا یک جایگزین راهبردی بگردند. آن جایگزین در عمل، «چین» بود.

ایران اگر بخواهد توسعه پیدا کند، موتور اقتصاد ایران باید بخش خصوصی باشد. الان در این شرایط سخت که ما به خاطر تحریم‌ها در آن قرار داریم، باید بیشتر به بخش خصوصی توجه کنیم. سه تا چهار موضوع هست که باید سیاست‌های هماهنگ داشته باشد. دولت باید روی سیاست‌های پولی‌اش بایستد و بگوید که بالاخره برای دو سال در سیاست‌های پولی محدودیت‌‌ اعمال می‌کنم. همین دولت باید بگوید اولویت من تامین سرمایه در گردش بنگاه‌هاست.

در نیم قرن گذشته چین با سرعتی خیره کننده از کشوری در حال توسعه به یکی از قدرت های اقتصادی و سیاسی جهان بدل شده است.

چین نشان داد که با اراده سیاسی واقعی قانون‌گرایی بدون مصلحت‌اندیشی و حذف عناصر ناسالم از بدنه حاکمیت می‌توان از یک کشور در حال توسعه به کشوری پیشرفته و تأثیرگذار تبدیل شد. این راه، پرهزینه است اما شدنی است آیا ما نیز روزی این مسیر را جدی خواهیم گرفت؟

از نقطه عطف شکل‌گیری بانکهای خصوصی، اقتصاد سیاسی ایران در معرض تهدید و بی عدالتی قرار گرفته است. فقط به عنوان یک نمونه، شما را به مطالعه یک گزارش در سال ۱۴۰۰ توسط کمیسیون اقتصادی مجلس با موضوع «سونامی نقدینگی» ارجاع می دهم. در این گزارش عنوان می‌شود که بانکهای خصوصی از اوایل ۱۳۸۰ در ایران شروع به کار کردند که در دوره ۲۰ ساله فعالیت آنها تا پایان سال ۱۳۹۹ در حالی که اندازه رشد تولید ۳۶ درصد بوده، اندازه رشد نقدینگی ۱۰ هزار و ۲۵۰ درصد بوده است.

برای برون‌رفت از وضعیت کنونی باید چند برنامه مهم در دستور کار سیاستگذاران قرار گیرد. اول اصلاح سیاست‌های تجارت خارجی از طریق کاهش موانع بوروکراتیک و ثبات در مقررات؛ دوم استقلال سیاست‌گذاری اقتصادی و مقابله با مداخلات سیاسی؛ سوم حمایت واقعی از تولیدکنندگان با کاهش هزینه‌های تولید و افزایش بهره‌وری و چهارم فعال‌سازی دیپلماسی اقتصادی از طریق مذاکره و تعامل بین‌المللی .

در گفت‌وگویی اختصاصی، مسعود روغنی زنجانی، رئیس پیشین سازمان برنامه و بودجه، به ما می‌گوید که برای تحقق این هدف، صندوق توسعه شکل گرفته است. این صندوق به منظور ذخیره بخشی از درآمدها و سرمایه‌گذاری در برنامه سوم توسعه طراحی شده است. اما آیا واقعاً این طرح می‌تواند به تغییرات اساسی منجر شود؟

خیرین خارجی به تأمین مالی در تمام زمینه‌ها می‌پردازند، از مدرسه گرفته تا پروژه‌های انرژی و در این میان، آژانس‌هایی نظیر «آژانس توسعه جهانی ایالات متحده» (USAID)، یک نقش محوری در این کمک‌ها ایفا می‌کند.

هند با گذشت سه دهه چه کرده است؟ نتایج تازه‌ترین نظرسنجی انجام شده توسط بانک جهانی، اما نشان می‌دهد که تنها یک درصد از خانوار‌های هندی در سال ۲۰۲۴ زیر خط فقر جهانی قرار داشته‌اند. خط فقر جهانی که به جا مانده از مفهوم معروف «یک دلار در روز» است، اکنون براساس برابری قدرت خرید (PPP) به ۲.۱۵ دلار در روز رسیده است، بنابراین هند تقریبا فقر مطلق را ریشه‌کن کرده است.

در مسیر ناکام بودن توسعه، شاید بتوان مهمترین علت‌ را عدم پیوستگی سیاست‌های توسعه‌ای دانست. سیاست‌های توسعه‌ای که از دولت هاشمی‌رفسنجانی آغاز شد و در دولت خاتمی ادامه پیدا کرد، در مسیر خوبی قرار داشت اما ظهور پدیده‌ای به نام محمود احمدی‌نژاد، علاوه بر اینکه وقفه‌ای طولانی در مسیر ایجاد کرد، بلکه باعث شد تا عملاً کشور از مرداد 1384 هم عقب‌تر برود. به عبارتی شاید اگر در سال 1384 فردی غیر از احمدی‌نژاد رئیس‌جمهور نشده بود، می‌توانست در مسیری که هاشمی و خاتمی در آن قرار داشتند، قرار بگیرد.

ایران می تواند برای ۳۰ سال آینده مذاکرات سیاسی با آمریکا بکند. ولی مذاکره سیاسی به جایی نمی رسد. جهان امروز، قفل کردن اقتصادها به یکدیگر است. قفل کردن مذاکرات هسته ای به این معنا که آمریکا در صنعت انرژی ایران، به صورت یک کنسرسیوم سرمایه گذاری بکند، تا آن جایی که من اطلاع دارم، خیلی با این شکل اش در کشور مخالفتی نیست. فقط پروسه اقناع سازی در داخل کشور مهم است.

طبق آخرین آمارها اعلام شده توسط هیئت عامل صندوق توسعه ملی، ارزش این صندوق در آذرماه سال جاری به ۱۷۲ میلیارد دلار رسیده است. درآمدزایی این صندوق بیشتر از محل سود تسهیلات ارزی اعطا شده به متقاضیان است. حکمرانی این صندوق در ایران نیز کمتر شبیه به نهاد مالی و بیشتر نزدیک به نهادهای حاکمیتی دولتی است.

علل و عوامل منازعات جهانی (دست کم در حوزه مباحث توسعه) تغییر یافته و بحث دیگر میان کشور توسعه یافته و توسعه نیافته نیست، بلکه میان کشورهایی است که تمایل به همگرایی منطقه‌ای دارند و کشورهایی که در برابر این همگرایی مقاومت می‌کنند.

آیت‌الله خامنه‌ای درخصوص گلایه شرکت‌های بخش خصوصی از روند طولانی و پیچیده صدور مجوز‌ها خاطر نشان کردند: موضوع مجوز‌ها یک موضوع مهم است که دولت و دستگاه‌های مسئول باید برای برطرف کردن موانع صدور سریع مجوزها، فکر اساسی کنند.

وقتی از دریچه اندیشه توسعه، به مسائل کشور نگاه می کنیم، در آنجا گفته می شود انبوهی از دورهای باطل بازتولید کننده توسعه نیافتگی در کشور ما فعال هستند و مناقشه های نظری پرشماری در این باره وجود دارد که کانون اصلی دورهای باطل کجا است؟ ما باید آن را در ساحت سیاست، اقتصاد، فرهنگ و اجتماع و روابط بین الملل دنبال کنیم که آیا راهی برای تشخیص مسیر اصلی وجود دارد!؟