×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

true
true

ویژه های خبری

true
    امروز  چهارشنبه - ۷ اسفند - ۱۳۹۸  
false
true
رشد نقدینگی با اقتصادمان چه می کند؟

به نقل ازصدانیوز،نقدینگی موجود در اقتصاد کشور همچنان با سرعت در حال افزایش است و در انتهای نیمه نخست امسال با رشد سالانه بیش از ۲۷ درصدی به مرز ۲۱۳۰ هزار میلیارد تومان نزدیک شده است. رقمی که از پیوست‌های بودجه سال آینده قابل استخراج بوده و از این رو جزئیات آن هنوز از سمت بانک مرکزی به طور رسمی اعلام نشده است. طبق آخرین آماری که از جزئیات مصارف نقدینگی وجود دارد (انتهای بهار ۱۳۹۸) حدود ۸۴ درصد نقدینگی را شبه پول و مابقی را پول تشکیل می دهد.
سهم پول از نقدینگی در سال ۱۳۹۶ بطور متوسط حدود ۱۲ درصد و در سال ۱۳۹۷ حدود ۱۴ درصد بود که در انتهای فصل اول ۱۳۹۸ به ۱۶ درصد رسید. بخش عمده پول (بیش از ۸۰ درصد) از سپرده های دیداری تشکیل می شود و اسکناس و مسکوک در دست اشخاص سهم کوچکی از پول را به خود اختصاص می دهند.
نقدینگی از دو کانال می تواند افزایش پیدا کند، اول از طریق پایه پولی یا پول پر قدرت که عمدتاً در کنترل بانک مرکزی است و دوم از طریق ضریب فزاینده که به سیستم بانکی و قدرت وام دهی بانک ها بر می گردد. افزایش نقدینگی در سال های اخیر عمدتاً از ناحیه پایه پولی اتفاق افتاده و ضریب فزاینده تقریباً در سطح حدود ۲/۷ ثابت مانده است آخرین آماری که از جزئیات منابع پایه در همان پیوست های بودجه آمده است انتهای مرداد ۱۳۹۸ است.
«خالص دارایی های خارجی بانک مرکزی» بخش عمده پایه بازی در ایران را تشکیل می دهد که در یک سال منتهی به انتهای مرداد ماه ۵/۳ درصد از آن کاسته شده است. «بدهی بانک ها به بانک مرکزی» دومین جزء بزرگ پایه پولی کشور است که آن هم با افت ۹/۱۵ درصدی همراه بوده است.
از طرف دیگر، «دخالت بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی» در مدت مورد بررسی با افزایش عجیبی همراه بوده و بیش از ۱۰ برابر شده است. علاوه بر این سه مورد، یک جزء بزرگ به نام «خالص سایر اقلام» نیز وجود دارد که معمولاً هم منفی قابل توجهی از پایه پولی را به خود اختصاص می دهد.
با این حال در گزارش های منتشر شد بانک مرکزی توضیحی در مورد جزئیات آن وجود ندارد و از این رو تحلیل تغییرات سایر اجزا را نیز غیردقیق می کنند. در انتهای مرداد امسال از ۶/۲۵ درصد رشد پایه پولی، ۳/۲۵ واحد درصد سهم تغییرات در خالص بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی و ۲/۱۴ واحد درصد نیز سهم کمتر منفی بودن خالص سایر اقلام است.
دو جزء دیگر در مجموع ۹/۱۳ واحد درصد اثر منفی بر روی رشد پایه پولی داشته اند.
آمار تورم
اقتصاد ایران در چهار دهه اخیر همواره با چالش تورم بالا دست و پنجه نرم کرده و تورم جزء لاینفک آن بوده است. کاهش تورم اگر چه حداقل در کلام سیاستگذاران، همیشه از جمله مسائل و اهداف مهم بوده با این حال رقم تورم در ایران هیچ گاه به سطح متوسط کشورهای جهان نزدیک شده و حتی هیچ گاه بطور پایدار تک رقمی نمانده است. این در حالی است که در اکثریت قریب به اتفاق کشورهای توسعه یافته و حتی در حال توسعه این مساله کاملا حل شده و تداوم تورم تک رقمی زوتنی عادی تلقی می شود در ایران اما تورم بالا به مشکلی مزمن ینال شده که به طور مستمر حوزه خرد و کلان اقتصاد را تحت الشعاع قرار می دهند. تورم بالا شکاف طبقاتی را افزایش و سطح رفاه را کاهش می دهد، نااطمینانی را چه برای خانوار و چه بنگاه تشدید و ارزش پول ملی را تضعیف می کند، انگیزه سرمایه گذاری و تولید را از بین برده و دلالی را تشویق می کند، تخصیص بهینه منابع مالی را دچار اخلال می کند و بسیاری عوارض دیگر که از این ناحیه به اقتصاد کشور تحمیل می شود.
بر اساس جدیدترین گزارش مرکز آمار ایران، شاخص قیمت مصرف کننده برای خانوارهای کل کشور (اعم از شهری و روستایی) در آذرماه به ۸/۱۹۳ واحد رسیده که از نرخ تورم سالانه ۰/۴۰ درصدی حکایت دارد. این رقم در مقایسه با تخمین بانک جهانی و صندوق بین المللی پول از تورم سال ۲۰۱۹ (به ترتیب ۳/۳۸ درصد و ۲/۳۷ درصد) اندکی پیش افتاده است. تورم سالانه که تقریبا از اوایل سال گذشته روند صعودی خود را از سر گرفته بود، با رسیدن به قله ۷/۴۲ درصدی در شهریور سال جاری، در نیمه دوم سال تغییر جهت داد و در هر سه ماه پاییز روندی کاهنده را تجربه کرد. همچنین، روند کاهشی نرخ تورم نقطه نقطه مصرف کننده که از اردیبهشت ماه امسال شروع شده بود. در آخرین ماه پاییز امسال متوقف شد و با ۷/۰ واحد درصد افزایش نسبت به ماه قبل از آن به ۸/۲۷ درصد رسید. تورم ماهانه نیز در آذرماه یکی از بالاترین نرخ های خود در سال ۱۳۹۸ را تجربه کرد. افزایش ۲/۳ درصدی سطح عمومی قیمت ها در این ماه در حالی رقم خورد که نرخ مشابه در چهار ماه قبل از آن به دو درصد هم نمی رسید. اثر افزایش ناگهانی و قابل توجه قیمت بنزین در اواخر آبان در انتظارات تورمی در کنار اثر افزایش قیمت ارز بر تورم آذرماه قابل توجه بود. در آذرماه، بر خلاف روال چند ماه قبل از آن، هیچ یک از گروههای اصلی نرخ تورم ماهانه منفی را تجربه نکرده است و بیشترین آن نیز به گروه حمل ونقل اختصاص دارد. جهش قابل توجه قیمت در گروه حمل ونقل عمدتاً به دلیل افزایش قیمت بنزین در اواخر آبان بوده است.
گروه خوراکی ها و آشامیدنی ها نیز در این ماه با ۷/۵۵ درصد تورم سالانه، ۷/۲۸ درصد تورم نقطه به نقطه و ۲/۴ درصد تورم ماهانه همراه بوده است.
تاثیر متغیرهای پولی بر تورم
تورم بالای سال ۱۳۹۷ و ۹ ماه نخست سال ۱۳۹۸ که به طور قابل توجهی بیشتر از تورم چند سال قبل از آن بود، تحت تاثیر عوامل مختلفی شکل گرفت که یکی از مهم ترین آنها رشد سریع نقدینگی در کنار رشد اندک و گاهی منفی تولید ناخالص داخلی بود رشد قابل توجه نقدینگی در حالی از مسیرهای مختلف ایجاد می شد که در مقابل، کالا و خدمات یا به بیان دیگر ارزش افزوده ایجادشده در اقتصاد رشد چندانی نداشت و از این رو منجر به جهش قیمت ها شد.
پول و اعتبار در دسترس مردم آنقدر زیاد هست که حتی با وجود افزایش چندبرابری قیمت در بازارهای طلا، خودرو و مسکن، باز هم تقاضا افت محسوسی نداشته باشد و در همان سطوح قیمتی نیز معامله صورت گیرد. در اقتصاد هر کشور با توجه به تولید و ارزش افزوده ایجادشده در آن، می توان سطح بهینه ای برای رشد نقدینگی در نظر گرفت که کمتر از آن زمینه ساز رکود و بیشتر از آن موجب تورم می شود. با توجه به تورم قابل توجه در سال ۱۳۹۷، سطح قیمت ها با سطح نقدینگی موجود تا حدودی سازگار شده بود اما تداوم رشد قابل توجه نقدینگی خطر تجربه تورمهای بالاتر را فراهم می کند. یکی از عوامل مهم افزایش سرعت خلق نقدینگی در سال های اخیر تداوم حضور دارایی های موهومی در ترازنامه بانک های کشور به دلیل عدم بازپرداخت و امهال بدهی های بخش خصوصی به بانک ها بوده است. هرگاه بانکی به جای حذف دارایی از ترازنامه خود آن را امهال کند، به عدم تعادل بین بخش واقعی و بخش پولی اقتصاد کمک کرده و از طریق یک جریان ناسالم، رشد نقدینگی را به بیشتر از سطح بهینه آن در اقتصاد رسانده است. بنابراین خلق نقدینگی علاوه بر کسری بودجه و انتقال بدهی دولت به ترازنامه بانک مرکزی، از طریق عدم بازپرداخت و امهال بدهی های بخش خصوصی به بانک ها نیز در حال افزایش است که هر دو مسیر ناسالم و نگران کننده ای برای این موضوع هستند و همچنان پتانسیل افزایش تورم را تقویت می کنند.

منبع خبر : تجارت فردا
true
true
true
true

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


true